حاج ملا هادي السبزواري
171
شرح مثنوى
( ( 3726 ) ) چون شكارى مىنمايدشان ز دور * جمله حمله مىفزايند آن طيور ن 567 15 - ك 197 9 جمله حمله : اوّل به جيم دوم به حاء مهمله يعنى مثلًا نور خدا مىخواهد روح آدمى برسد حس مشترك او به نور صورى مىدود و متخيله شدت به او تركيب كند و خيال آن را ثبت كند و وهم معنى ربوبيت به او اضافه كند به استخدام متصرفه و درك آن معنى كند و احاطهء خدا مىخواهد برسد به انبساط مقدارى مىدوند مدارك جزئيهء او و در تجرد [ به خلو ] از حلى و حلل مىدوند و در وحدت و بساطت خدا به نقطه و واحد عددى . ( ( 3727 ) ) چون كه ناپيدا شود حيران شوند * همچو جغدان سوى هر ويران شوند ن 567 16 - ك 197 10 چون كه ناپيدا شود : كه عقل مكتحل به نور الله تخطئه اين تحديدات كند . ( ( 3728 ) ) منتظر چشمى بهم يك چشم باز * تا كه پيدا گردد آن صيد بناز ن 567 17 - ك 197 10 چشمى بهم : كه چشم راست باشد . يك چشم باز : كه چشم چپ آنها باشد چه عالم معنى را نمىرسند و عالم صورت را مىرسند آن هم هر يك صورت محدودى را به جميع چه بصر از شنيدنى خبر ندارد و سمع از ديدنى و قس عليه . ( ( 3730 ) ) مصلحت آنست تا يك ساعتى * قوتى گيرند و روز از راحتى ن 567 19 - ك 197 11 تا يك ساعتى : يعنى تا حكم عقل مصيب و ارشاد برهان نيّر برسد « قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ » 2 : 111 ( 1 ) و رجم احكام شيطانيه و نفسانيه شود . ( ( 3731 ) ) گر نبودى شب همه خلقان ز آز * خويشتن را سوختندى ز اهتزاز ن 567 20 - ك 197 12 گر نبودى شب : اينجا آرامش و تأمل عقل مكتحل به نور الله مراد است و آيهء شريفه عموم دارد كه : « قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ الله عَلَيْكُمُ اَلنَّهارَ سَرْمَداً إِلى يَوْمِ اَلْقِيمَةِ مَنْ إِله غَيْرُ الله يَأْتِيكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُونَ » 28 : 72 ( 2 ) تسرمد ليل ظاهر و ليل عدم و ظلمت مواد فرموده : « قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ الله عَلَيْكُمُ اَللَّيْلَ سَرْمَداً إِلى يَوْمِ اَلْقِيمَةِ مَنْ إِله غَيْرُ الله يَأْتِيكُمْ بِضِياءٍ » 28 : 71 . ( 3 )
--> ( 1 ) قرآن كريم سورهء بقره آيهء 111 . . ( 2 ) قرآن كريم سورهء قصص آيهء 71 . . ( 3 ) قرآن كريم سورهء قصص آيهء 72 . .